Wandelroute Liempde, Kasteren en Olland

Bij deze rondwandeling vanuit Liempde maak je kennis met twee belangrijke handelslijnen uit vroeger eeuwen:

  • het Duitse Lijntje, een belangrijke oost-west-verbinding uit de 19e eeuw,
  • de Dommel, een belangrijke noord-zuid-verbinding uit de Romeinse tijd.

De routebeschrijving vind je verderop deze pagina. Eerst het verhaal achter het Duitse Lijntje. Elders op de site vind je het verhaal achter de Dommel. Verder doorkruis je onderweg ook nog moerasbos De Geelders, zie Wikipedia.

Het Duitse Lijntje

Met de trein van Londen naar Sint Petersburg

Het Duitse Lijntje? Vraag ernaar in je eigen omgeving en vrijwel niemand lijkt te weten hoe bijzonder dit voormalige spoorlijntje was. Het gaat om de verbinding Boxtel (tussen Den Bosch en Eindhoven) en Wesel, een stukje over de Duitse grens.

In totaal 93 km spoorlijn. Is dat alles? Ja, op zich wel, maar die 93 km was nou net een schakel in een grotesk masterplan: een doorgaande treinverbinding van Londen naar Sint Petersburg in Rusland. Dat enorme Europese traject liep in grote lijnen via Vlissingen, Boxtel, Wesel, Berlijn, Warschau naar Rusland.

Handelsverbinding

De geboorte van dit Duitse Lijntje gaat terug tot de 19e eeuw. De havens van Vlissingen en Oostende waren geduchte concurrenten. Belangrijk voor hun handelsrelatie met Engeland waren goede verbindingen met de rest van Europa. En met de nieuwe doorgaande treinverbinding, geopend in 1878, had Vlissingen opeens een geweldige troef in handen. Eigenlijk is het Duitse Lijntje gewoon de Betuwelijn van een eeuw eerder.

Tientallen jaren voldeed de lijn tussen Boxtel en Wesel prima. Tot 1914 groeide het jaarlijkse aantal reizigers tot boven de 800.000 per jaar. Ook diplomaten en Russische tsaren maakten gebruik van deze lijn om snel door Europa te reizen.

Verval

De Eerste Wereldoorlog was een omslagpunt. Het aantal reizigers stortte in, een faillissement dreigde. Het Duitse Lijntje verloor zijn internationele betekenis en degradeerde tot regionale verbinding.

De Tweede Wereldoorlog gaf de nekslag. De Duitsers maakten dankbaar gebruik van deze lijn bij hun inval in Nederland – iets waar het Ministerie van Oorlog al bij de aanleg 70 jaar eerder bang voor was geweest. In september 1944 bliezen de Duitsers de Maasbrug bij Gennep op om de oprukkende geallieerden tegen te houden. Een halfjaar later deden ze hetzelfde met de spoorbrug bij Wesel.

Na de oorlog kwam eerst het personenvervoer tussen Boxtel en Gennep tot een einde. Daarna stapsgewijs ook het goederenvervoer. Op sommige stukken, bijvoorbeeld bij Liempde, is het spoor nog duidelijk zichtbaar. Op andere delen zijn de rails al helemaal weggehaald. Of onbruikbaar gemaakt, simpelweg door de rails in te kapselen in asfalt.

Een comeback?

Al sinds 2000 gaan er stemmen op om het Duitse Lijntje nieuw leven in te blazen. Een aandoenlijk streven, maar qua haalbaarheid nogal twijfelachtig. Het herstel gaat tientallen miljoenen kosten. Bovendien moeten er tientallen nieuwe overwegen moeten gemaakt. Dat roept veel weerstand op, met name bij bewoners van nieuwe woonwijken die inmiddels rondom het voormalige traject zijn verrezen.

Tweevoeter zegt: maak er een snelfietspad van, ideaal voor elektrische fietsen. En naast het fietspad een onverhard pad voor tweevoeters, met hier en daar informatiepanelen als herinnering aan vroeger tijden.

Documentaire

(maker: Hendrik Helsdingen)

Routebeschrijving

  1. Startpunt: Sint-Janskerk in Liempde.
  2. Met de rug naar de kerk toe: RA, Dorpsstraat in.
  3. Bocht naar R volgen.
  4. Bij T-splitsing LA, vrijwel meteen RA, ‘Kerkpad door Smalder’.
  5. Pad gaat over in graspad.
  6. Bij einde kerkpad LA.
  7. Straat gaat over in halfverhard grindpad.
  8. Bij gemeentebord schuin R, bergm langs verharde weg volgen.
  9. Bij geel paaltje RA graspad. Dit pad blijft op enige afstand de weg volgen.
  10. Na 200 m gaat pad weer terug naar de weg.
  11. Steek brug over de Dommel over, de weg maakt daarna een paar bochten.
  12. LA klinkerweg, je bent hier bij het Duitse Lijntje aangekomen.
  13. RA pal langs het spoor lopen. Je ziet L het voormalige station.
  14. Passeer een draaihekje en blijf de spoorlijn volgen.
  15. Na ongeveer 1 km passeer je opnieuw een draaihekje. R zie je café ’t Groene Woud.
  16. Route gaat hier LA de spoorlijn over, Savendonksestraat.
  17. Pal tegenover de oprijlaan links van een woonhuis sla je RA. Door droge greppel, graspad volgen langs prikkeldraad.
  18. Passeer twee houten draaihekken.
  19. Volg de bocht naar L.
  20. Bij houten bankje, infopaneel en schutskooi schuin R en bij 4-sprong RD.
  21. Na flauwe bocht naar R, LA, breed graspad.
  22. Bij 3-sprong en bankje RD, houten bruggetje over.
  23. Ga 50 m vóór het bos R overgaat in een akker RA bospaadje in. Je herkent dit punt aan houten balken in de greppel.
  24. Bocht naar R volgen, daarna bocht naar L.
  25. Bij T-splitsing RA, langs slagboom, bomenlaantje.
  26. Bij 4-sprong LA.
  27. Rooster passeren.
  28. Bij bocht naar L RA, langs grondwatermeetpunt.
  29. Buigt af naar R, loof gaat over in dennen.
  30. Bij scheve 4-sprong schuin L, roodgele markering.
  31. Buig naar R, houten bruggetje over greppel.
  32. Bocht naar R, vlak daarna LA, roodgele markering.
  33. Je passeert een heideveldje.
  34. Bij T-splitsing LA, rooster en slagboom passeren.
  35. Na 150 m RA langs roestig hek.
  36. Na 50 m LA onopvallend bospaadje in, met greppel aan rechterhand.
  37. Bij 3-sprong schuin RA, ander paadje tussen 2 greppels in.
  38. Dit paadje geruime tijd volgen tot opnieuw een roestig hek.
  39. Bij T-splitsing LA.
  40. Bij 3-sprong R aanhouden.
  41. Bij einde bospad RA Boxtelseweg. Let op: hier wordt soms veel te hard gereden.
  42. Na 100 m LA, Hoge Beek.
  43. Na 350 m m zie je aan de rechterkant weer de restanten van het Duitse Lijntje in het zicht komen.
  44. Bij einde bospad RA klinkerweg, over het spoorlijntje heen (of wat er nog van over is).
  45. Na 500 m, net voorbij een zijweg aan de linkerhand (Heiweg), RA zandpad, Stok.
  46. Bocht naar L volgen.
  47. Woonerf passeren, bocht naar R volgen.
  48. Bij 3-sprong L aanhouden.
  49. Bij T-splitsing RA.
  50. Zodra de weg een flauwe bocht naar L maakt, scherp LA, zijweg in, eveneens verhard.
  51. Gemeentebordje Olland passeren, afslag naar L negeren, RD.
  52. Waar de weg afbuigt naar R, RD, bruggetje over, graspad volgen.
  53. Bocht naar R volgen, bij 3-sprong R aanhouden.
  54. Pad eindigt bij een klinkerweg, hier LA en na 50 m weer RA klinkerweggetje volgen.
  55. Bij 3-sprong L aanhouden.
  56. Weggetje gaat over in halfverhard grindpad.
  57. Bij 3-sprong R aanhouden.
  58. Na 200 m opletten: je passeert L een van de mooiste plekjes van de hele Dommel. Er zijn hier zelfs bankjes.
  59. Bij T-splitsing LA fietspad.
  60. Twee keer een onverhard zijpad R negeren. (Het is verleidelijk om toch deze zijpaden te nemen, maar dan ga je een van de mooiste stukjes Dommel mislopen.)
  61. Bij haakse bocht naar L schuin R bospad in.
  62. Bospad wordt graspad, schuin R aanhouden en Dommel aan linkerhand houden.
  63. Bij bosrand L aanhouden en draaihekje passeren.
  64. Bochtig bospad blijven volgen, gaat na een tijdje over in een breder karrespoor.
  65. Bos gaat over in akkers, bij T-splitsing LA akkerrand volgen.
  66. Bocht naar L volgen.
  67. Bij 3-sprong R aanhouden.
  68. Na 200 m LA, richting Sint-Janspontje.
  69. Met pontje Dommel oversteken.
  70. Smal paadje vervolgen, gaat over in een breed spoor langs akker.
  71. Pad eindigt bij klinkerstraat, hier RA, direct daarna gaan klinkers over in asfalt.
  72. Voorbij huizenrijtje LA kerkepad in. We zijn weer terug.
  73. Einde kerkepad LA en RA naar kerk.