Wandelroute Kampina (13/17 km)
LENGTE 13/17 km
TYPE rondje
REGIO Noord-Brabant
BEGIN NS-station Boxtel
EIND idem
HONDEN aangelijnd toegestaan, maar afgeraden
LANDSCHAP bos | heide | Kampina | Noord-Brabant | rivier | vennen
MAKER Wessel Zweers
LAATSTE UPDATE 20251011
Wandelen door de ‘natte’ Kampina
Deze route neemt je mee naar de waterrijke, minder bekende uithoeken van de Kampina, een landschap vol kronkelende beken, natte hoeken en stille natuurparels. Een flink deel volg je de Beerze, een riviertje dat ooit rechtgetrokken werd voor de landbouw, maar inmiddels zijn natuurlijke bochten en stroomversnellingen terug heeft. Een plek waar het water eindelijk weer mag doen wat het wil. En waar je bovendien de sporen van teruggekeerde bewoners zoals bevers kunt ontdekken.
Let op: dit is een heel andere route dan de bekende NS-wandelroute door de Kampina. Terwijl die route vooral het cultuurlandschap met heidevelden en vennen in beeld brengt, vertelt deze route een verhaal van stromend water, natuurherstel en terugkeer van diersoorten. Twee gezichten van hetzelfde gebied, beide even bijzonder, en deze wandeling laat je het bruisende, natte hart van de Kampina zien. Je moet ze gewoon allebei een keer lopen.
- Kronkelende Beerze en teruggekeerde natuurlijke oevers
- Sporen en activiteit van bevers in hun nieuwe habitat
- Moerasbosjes, kwelzones en helder opwellend water
- Rijke biodiversiteit: libellen, amfibieën en vogels in overvloed
- Het contrast tussen herstelde beekdelen en oude, rechte stukken die de geschiedenis van de beek vertellen
De Beerze: van kanaal terug naar kronkelrivier
De Beerze die je hier volgt, oogt vandaag als een natuurlijke rivier, met bochten, ondieptes en kleine stroomversnellingen. Maar dat was vroeger wel anders. In de jaren 1950 en 1960 werd de Beerze, net als veel andere beken in Noord-Brabant, rechtgetrokken. Doel: de afwatering verbeteren en landbouwgrond winnen. Handig voor de boer, desastreus voor de natuur.
De gevolgen waren groot. Het water schoot sneller weg, de grondwaterstand zakte en natte heide verdroogde. De beek groef zich dieper in, verloor contact met het omliggende landschap en het ecosysteem raakte uit balans. Wat bedoeld was als vooruitgang, bleek ecologisch verval.
Sinds 2006 werkt Natuurmonumenten samen met Waterschap De Dommel aan herstel. Aan de hand van oude kaarten en luchtfoto’s kreeg de Beerze langzaam zijn oorspronkelijke loop terug. Nieuwe bochten werden gegraven, rechte stukken afgesloten of teruggegeven aan de natuur. Soms liet men het water gewoon zijn gang gaan. Een kronkelende rivier kiest vaak zelf wel een nieuwe weg.
Het resultaat is zichtbaar. De Beerze slingert weer door het landschap. In bochten stroomt het water rustiger, ontstaan poelen waar libellen fladderen en kikkers kwaken. In versnellende delen bruist het water en is de zuurstofrijke onderwaterwereld rijk aan leven. De oevers lopen nu geleidelijk over in moeraszones.
Let tijdens je wandeling ook op oude rechte stukken – vaak dichtgegroeid – die als stille getuigen naast de nieuwe kronkels liggen. Hier zie je hoe de Beerze zichzelf langzaam terugvindt: de rivier leeft weer, en af en toe lijkt het alsof de Beerze de oude rechte stukken van zijn vroegere versie even uitlacht met zijn nieuwe sierlijke kronkels.
De bevers zijn terug!
De beste bewijs dat het natuurherstel werkt? De terugkeer van de bever. Al in de vroege jaren 2000 werden langs de Beerze in de Kampina de eerste sporen gezien, meer dan 150 jaar nadat de soort uit de streek was verdwenen. In 2007 werd er zelfs een beverburcht ontdekt, wat duidt op een definitieve vestiging. In de jaren daarna hebben de bevers zich verder verspreid: in 2015 en 2023 werden opnieuw nieuwe sporen en burchten aangetroffen, een teken dat het herstel van de kronkelende beek goed uitpakt.
Bevers zijn kieskeurige huurders van huisbaas Kampina: ze willen stromend, maar rustig water en genoeg bomen om op te knagen. De rechte Beerze was hen te strak; de kronkelende past ze beter. Vandaag zie je hun sporen gemakkelijk: afgeknaagde takken, gekerfde boomstammen op kniehoogte en vers versleepte takken langs de oever.
In de Beerze zelf bouwen ze zelden dammen – de stroming is diep genoeg – maar hun invloed is groot. Bevers veranderen hun omgeving: ze vertragen de stroming, houden water vast en scheppen leefgebied voor talloze soorten. Hun knaagwerk versterkt de biodiversiteit, van watervogels tot amfibieën. Overdag rusten ze in hun ondergrondse burchten, maar hun effect zie je overal – direct en indirect. Toch wel fijne huurders dus, die bevers!
Water als sleutel: hydrologisch herstel in de Kampina
De Beerze is slechts één stukje van een groter verhaal: dat van water in de Kampina. Ooit was dit een nat heidelandschap vol kwelzones, veenmosvelden en drassige laagten. Maar landbouw en bosbouw vroegen om droogte. Slotensystemen en drains zorgden dat het grondwaterpeil daalde, en de natte natuur verdween.
Sinds de jaren 1990 werkt Natuurmonumenten samen met Waterschap De Dommel en de provincie aan hydrologisch herstel. Het motto: water vasthouden in plaats van afvoeren. Sloten worden gedempt, stuwen verwijderd of aangepast, zodat het waterpeil weer kan variëren en de natuur langzaam haar oorspronkelijke ritme terugkrijgt.
Het proces gaat langzaam, geduldig, alsof het landschap zelf moet leren ademen. Maar de eerste resultaten zijn zichtbaar: waar eerder droge dennen stonden, groeien nu elzen en berken in moerasbosjes. Kwelzones met helder opwellend water keren terug, en zeldzame soorten als veenmos, zonnedauw en waterlobelia verschijnen voorzichtig weer.
Hydrologisch herstel vraagt om tijd, maar het werkt. Water is de sleutel tot de Kampina. Stap voor stap keert het natte, levende landschap terug. Wie hier wandelt, ziet een rivier en een landschap die langzaam maar zeker hun eigen karakter hervinden, kronkel voor kronkel.
Inkortingsmogelijkheid
De hoofdvariant is 17 km. Begin en eind station Boxtel.
Als je met de auto komt, kun je een ander begin en eind kiezen: de parkeerplaats bij punt 14. Hiermee wordt de route 4 km korter. Bestemming voor je navigatie: Het Loo 6, Boxtel.
Horeca
Alleen in Boxtel zelf, onderweg geen. Let op: de meeste zijn op zondagochtend gesloten, behalve ’t Tweespan, Kapelweg 28, langs de route.
Update augustus 2023
Route is weer helemaal nagelopen, op een zondag na een week met veel regenval. De route is op 3 punten een klein beetje verlegd en daardoor nog mooier geworden. Drassigheid is vrijwel nergens aan de orde, de route is overal goed begaanbaar. Wel blijven hoge en stevige wandelschoenen nog steeds aan te raden.
11 reacties
-
Prachtige route, zeker over de hei en tussen de vennen. Laatste stuk langs de Breeze en de Aar is begin september wat minder, zeker in korte broek vanwege de vele brandnetels. Maar de wandeling is zeker een aanrader.
-
Vandaag deze route gelopen of liever gezegd gewaad. Het is geen doen na al die regen. We moesten kniehoog door het water waden.
-
Deze leuke en goed beschreven wandeling hebben we vandaag voor de 4e x gelopen!
Handig voor automobilisten: bij punt 13 kom je langs een parkeerplaats. Zet hier de auto neer, pik de route op tot 44 en spring dan punt 7.
Voordeel is dat je het stuk op en neer naar het station kunt overslaan!-
Dank Marijn voor compliment en prima tip. Heb die parkeerplaats even opgezocht. Het adres voor je navigatie is Het Loo 6, Boxtel. Dit maakt de route 4 km korter, dus 13 km.
In de 18 jaar dat deze route al online staat heb ik eigenlijk nooit eerder aan deze mogelijkheid gedacht. Zal deze tip ook bovenaan de pagina zetten!
-
-
Vandaag deze mooie afwisselende wandeling gelopen. Goede omschrijving.
Alleen: wat was het pad tussen 30 en 31 nat, echt onbegaanbaar zonder laarzen. Je moet hier echt “linksom” de vennen omlopen naar de Annadreef. (daardoor zagen we wel weer een hertje).
Verder: een AANRADER.
Groeten Jaap en Caroline-
Dit pad is een stuk verbeterd. Drassigheid is hier al jaren niet meer aan de orde.
-
-
Naar aanleiding van enkele reacties heb ik vorige week deze wandeling weer eens nagelopen. Een aantal opmerkingen heb ik verwerkt in de routebeschrijving; de bijbehorende reacties zijn verwijderd.
Reactie op Heidy: dit stuk begint inderdaad steeds natter te worden. Graag hoor ik van andere wandelaars of ze hier ook problemen ondervinden. Zo ja, dan zit er weinig anders op dan de route drastisch te verleggen.
Groet, Wessel -
Zondag 1 april deze wandeling gelopen, prachtig weer en schitterende wandeling, erg van genoten. Alleen tussen punt 29 en 30 een watermassa op het pad waar we met veel kunst en vliegwerk doorheen hebben kunnen “waden”. Veel wandelaars gingen dan ook terug. Maar wij hadden er geen spijt van, ontzettend veel groene kikkers gezien. En de wasmachine verricht wonderen.
Groet Heidy. -
Wij liepen verleden week deze enige wandeling die prima bewegwijzerd is. Proficiat!
-
Mooie afwisselende route. Genoten van de rust, wat minder van die vele stekende beestjes. Echte aanrader.
-
Gelopen op 1e Pinksterdag 4 juni. Zeer afwisselende route; na stukje Boxtel langs weilanden met meanderende beekjes, vennen, bos en heide; bovendien goede routebeschrijving.
Zeer aan te bevelen wandeling. Enig minpunt: relatief weinig rust- en picknickmogelijkheden.
LENGTE 13/17 km
TYPE rondje
REGIO Noord-Brabant
BEGIN NS-station Boxtel
EIND idem
HONDEN aangelijnd toegestaan, maar afgeraden
LANDSCHAP bos | heide | Kampina | Noord-Brabant | rivier | vennen
MAKER Wessel Zweers
LAATSTE UPDATE 20251011
Wandelen door de ‘natte’ Kampina
Deze route neemt je mee naar de waterrijke, minder bekende uithoeken van de Kampina, een landschap vol kronkelende beken, natte hoeken en stille natuurparels. Een flink deel volg je de Beerze, een riviertje dat ooit rechtgetrokken werd voor de landbouw, maar inmiddels zijn natuurlijke bochten en stroomversnellingen terug heeft. Een plek waar het water eindelijk weer mag doen wat het wil. En waar je bovendien de sporen van teruggekeerde bewoners zoals bevers kunt ontdekken.
Let op: dit is een heel andere route dan de bekende NS-wandelroute door de Kampina. Terwijl die route vooral het cultuurlandschap met heidevelden en vennen in beeld brengt, vertelt deze route een verhaal van stromend water, natuurherstel en terugkeer van diersoorten. Twee gezichten van hetzelfde gebied, beide even bijzonder, en deze wandeling laat je het bruisende, natte hart van de Kampina zien. Je moet ze gewoon allebei een keer lopen.
- Kronkelende Beerze en teruggekeerde natuurlijke oevers
- Sporen en activiteit van bevers in hun nieuwe habitat
- Moerasbosjes, kwelzones en helder opwellend water
- Rijke biodiversiteit: libellen, amfibieën en vogels in overvloed
- Het contrast tussen herstelde beekdelen en oude, rechte stukken die de geschiedenis van de beek vertellen
Inkortingsmogelijkheid
De hoofdvariant is 17 km. Begin en eind station Boxtel.
Als je met de auto komt, kun je een ander begin en eind kiezen: de parkeerplaats bij punt 14. Hiermee wordt de route 4 km korter. Bestemming voor je navigatie: Het Loo 6, Boxtel.
Horeca
Alleen in Boxtel zelf, onderweg geen. Let op: de meeste zijn op zondagochtend gesloten, behalve ’t Tweespan, Kapelweg 28, langs de route.
Update augustus 2023
Route is weer helemaal nagelopen, op een zondag na een week met veel regenval. De route is op 3 punten een klein beetje verlegd en daardoor nog mooier geworden. Drassigheid is vrijwel nergens aan de orde, de route is overal goed begaanbaar. Wel blijven hoge en stevige wandelschoenen nog steeds aan te raden.
11 reacties
-
Prachtige route, zeker over de hei en tussen de vennen. Laatste stuk langs de Breeze en de Aar is begin september wat minder, zeker in korte broek vanwege de vele brandnetels. Maar de wandeling is zeker een aanrader.
-
Vandaag deze route gelopen of liever gezegd gewaad. Het is geen doen na al die regen. We moesten kniehoog door het water waden.
-
Deze leuke en goed beschreven wandeling hebben we vandaag voor de 4e x gelopen!
Handig voor automobilisten: bij punt 13 kom je langs een parkeerplaats. Zet hier de auto neer, pik de route op tot 44 en spring dan punt 7.
Voordeel is dat je het stuk op en neer naar het station kunt overslaan!-
Dank Marijn voor compliment en prima tip. Heb die parkeerplaats even opgezocht. Het adres voor je navigatie is Het Loo 6, Boxtel. Dit maakt de route 4 km korter, dus 13 km.
In de 18 jaar dat deze route al online staat heb ik eigenlijk nooit eerder aan deze mogelijkheid gedacht. Zal deze tip ook bovenaan de pagina zetten!
-
-
Vandaag deze mooie afwisselende wandeling gelopen. Goede omschrijving.
Alleen: wat was het pad tussen 30 en 31 nat, echt onbegaanbaar zonder laarzen. Je moet hier echt “linksom” de vennen omlopen naar de Annadreef. (daardoor zagen we wel weer een hertje).
Verder: een AANRADER.
Groeten Jaap en Caroline-
Dit pad is een stuk verbeterd. Drassigheid is hier al jaren niet meer aan de orde.
-
-
Naar aanleiding van enkele reacties heb ik vorige week deze wandeling weer eens nagelopen. Een aantal opmerkingen heb ik verwerkt in de routebeschrijving; de bijbehorende reacties zijn verwijderd.
Reactie op Heidy: dit stuk begint inderdaad steeds natter te worden. Graag hoor ik van andere wandelaars of ze hier ook problemen ondervinden. Zo ja, dan zit er weinig anders op dan de route drastisch te verleggen.
Groet, Wessel -
Zondag 1 april deze wandeling gelopen, prachtig weer en schitterende wandeling, erg van genoten. Alleen tussen punt 29 en 30 een watermassa op het pad waar we met veel kunst en vliegwerk doorheen hebben kunnen “waden”. Veel wandelaars gingen dan ook terug. Maar wij hadden er geen spijt van, ontzettend veel groene kikkers gezien. En de wasmachine verricht wonderen.
Groet Heidy. -
Wij liepen verleden week deze enige wandeling die prima bewegwijzerd is. Proficiat!
-
Mooie afwisselende route. Genoten van de rust, wat minder van die vele stekende beestjes. Echte aanrader.
-
Gelopen op 1e Pinksterdag 4 juni. Zeer afwisselende route; na stukje Boxtel langs weilanden met meanderende beekjes, vennen, bos en heide; bovendien goede routebeschrijving.
Zeer aan te bevelen wandeling. Enig minpunt: relatief weinig rust- en picknickmogelijkheden.
Geef een reactie
De Beerze: van kanaal terug naar kronkelrivier
De Beerze die je hier volgt, oogt vandaag als een natuurlijke rivier, met bochten, ondieptes en kleine stroomversnellingen. Maar dat was vroeger wel anders. In de jaren 1950 en 1960 werd de Beerze, net als veel andere beken in Noord-Brabant, rechtgetrokken. Doel: de afwatering verbeteren en landbouwgrond winnen. Handig voor de boer, desastreus voor de natuur.
De gevolgen waren groot. Het water schoot sneller weg, de grondwaterstand zakte en natte heide verdroogde. De beek groef zich dieper in, verloor contact met het omliggende landschap en het ecosysteem raakte uit balans. Wat bedoeld was als vooruitgang, bleek ecologisch verval.
Sinds 2006 werkt Natuurmonumenten samen met Waterschap De Dommel aan herstel. Aan de hand van oude kaarten en luchtfoto’s kreeg de Beerze langzaam zijn oorspronkelijke loop terug. Nieuwe bochten werden gegraven, rechte stukken afgesloten of teruggegeven aan de natuur. Soms liet men het water gewoon zijn gang gaan. Een kronkelende rivier kiest vaak zelf wel een nieuwe weg.
Het resultaat is zichtbaar. De Beerze slingert weer door het landschap. In bochten stroomt het water rustiger, ontstaan poelen waar libellen fladderen en kikkers kwaken. In versnellende delen bruist het water en is de zuurstofrijke onderwaterwereld rijk aan leven. De oevers lopen nu geleidelijk over in moeraszones.
Let tijdens je wandeling ook op oude rechte stukken – vaak dichtgegroeid – die als stille getuigen naast de nieuwe kronkels liggen. Hier zie je hoe de Beerze zichzelf langzaam terugvindt: de rivier leeft weer, en af en toe lijkt het alsof de Beerze de oude rechte stukken van zijn vroegere versie even uitlacht met zijn nieuwe sierlijke kronkels.
De bevers zijn terug!
De beste bewijs dat het natuurherstel werkt? De terugkeer van de bever. Al in de vroege jaren 2000 werden langs de Beerze in de Kampina de eerste sporen gezien, meer dan 150 jaar nadat de soort uit de streek was verdwenen. In 2007 werd er zelfs een beverburcht ontdekt, wat duidt op een definitieve vestiging. In de jaren daarna hebben de bevers zich verder verspreid: in 2015 en 2023 werden opnieuw nieuwe sporen en burchten aangetroffen, een teken dat het herstel van de kronkelende beek goed uitpakt.
Bevers zijn kieskeurige huurders van huisbaas Kampina: ze willen stromend, maar rustig water en genoeg bomen om op te knagen. De rechte Beerze was hen te strak; de kronkelende past ze beter. Vandaag zie je hun sporen gemakkelijk: afgeknaagde takken, gekerfde boomstammen op kniehoogte en vers versleepte takken langs de oever.
In de Beerze zelf bouwen ze zelden dammen – de stroming is diep genoeg – maar hun invloed is groot. Bevers veranderen hun omgeving: ze vertragen de stroming, houden water vast en scheppen leefgebied voor talloze soorten. Hun knaagwerk versterkt de biodiversiteit, van watervogels tot amfibieën. Overdag rusten ze in hun ondergrondse burchten, maar hun effect zie je overal – direct en indirect. Toch wel fijne huurders dus, die bevers!
Water als sleutel: hydrologisch herstel in de Kampina
De Beerze is slechts één stukje van een groter verhaal: dat van water in de Kampina. Ooit was dit een nat heidelandschap vol kwelzones, veenmosvelden en drassige laagten. Maar landbouw en bosbouw vroegen om droogte. Slotensystemen en drains zorgden dat het grondwaterpeil daalde, en de natte natuur verdween.
Sinds de jaren 1990 werkt Natuurmonumenten samen met Waterschap De Dommel en de provincie aan hydrologisch herstel. Het motto: water vasthouden in plaats van afvoeren. Sloten worden gedempt, stuwen verwijderd of aangepast, zodat het waterpeil weer kan variëren en de natuur langzaam haar oorspronkelijke ritme terugkrijgt.
Het proces gaat langzaam, geduldig, alsof het landschap zelf moet leren ademen. Maar de eerste resultaten zijn zichtbaar: waar eerder droge dennen stonden, groeien nu elzen en berken in moerasbosjes. Kwelzones met helder opwellend water keren terug, en zeldzame soorten als veenmos, zonnedauw en waterlobelia verschijnen voorzichtig weer.
Hydrologisch herstel vraagt om tijd, maar het werkt. Water is de sleutel tot de Kampina. Stap voor stap keert het natte, levende landschap terug. Wie hier wandelt, ziet een rivier en een landschap die langzaam maar zeker hun eigen karakter hervinden, kronkel voor kronkel.
Geef een reactie