- Wandelen op de Marker Wadden - 2 november 2025
- Luxemburg: wandelroutes en wandelgebieden - 24 januari 2020
- Wandelen in Italië: een introductie - 25 oktober 2019
Kompas
Een kompas zul je in Nederland zelden nodig hebben, maar in het buitenland kan het wel degelijk goede diensten bewijzen – vooral bij slecht weer of in weidse berggebieden zonder duidelijke aanknopingspunten.
Het gebruik van een kompas lijkt eenvoudig, maar toch moet je de tijd nemen om ermee vertrouwd te raken. Het is niet zo dat je als je één voor het eerst hebt gekocht, je direct ermee op vakantie kan. Voor een exacte plaatsbepaling is het belangrijk om termen als inclinatie en declinatie in de vingers te hebben.
Cursussen en boeken
Een cursus volgen of een goed boek lezen is sterk aan te raden. Cursussen duren meestal een of twee dagen en bieden:
- Basisprincipes van kaartlezen en kompasgebruik
- Praktische oefeningen in het veld
- Tips voor het combineren van kompas en GPS
Aanbieders en inspiratie:
- Lokale buitensportverenigingen en wandelclubs geven vaak korte praktijkcursussen
- Boeken over kaart en kompas: uitgebreide uitleg van declinatie, inclinatie, kompasstappen en routeplanning
Filmpje
Een spoedcursus kaart en kompas van de website Outdooridee.com.com:
Oefenen
Voor de rest is het een kwestie van veel oefenen in verschillende gebieden en met uiteenlopende kaartschalen. Zelfs na het volgen van een cursus kan het in het begin best wat moeite kosten om de vertaalslag te maken van kaartgegevens naar een beeld van het omringende landschap.
Een simpele training vormen de NS-wandeltochten en de LAW-paden: let niet op de markeringen onderweg, laat ook de routebeschrijving buiten beschouwing, maar gebruik alleen het bijgevoegde kaartje om de route te lopen. Wie eenvoudig wil beginnen probeert eerst de kaarten in de LAW-boekjes, die doorgaans een schaal van 1:25.000 hebben. De kaartjes van de NS-tochten zijn 1:50.000 en bevatten dus minder landschappelijke aanknopingspunten.
Alternatief: kompas-apps
Je hoeft tegenwoordig niet per se een fysiek kompas te kopen. Smartphone-apps kunnen ook goed van pas komen:
- Ze tonen je richting, coördinaten en soms zelfs hoogtegegevens.
- Veel wandelapps combineren kaartmateriaal met kompasinformatie.
- Let op: batterijduur en gps-dekking kunnen beperkt zijn, vooral in afgelegen gebieden.
Tip: oefen eerst met een app in een veilig gebied en vergelijk je resultaten met een fysiek kompas, zodat je weet hoe betrouwbaar de metingen zijn.
Extra tips voor beginners
- Altijd oefenen
Een kompas is nuttig, maar alleen als je het regelmatig gebruikt. Oefen ook bij verschillende weersomstandigheden. Begin met korte oefeningen in een park of op een wandelroute. Bouw langzaam op naar langere routes in onbekend terrein. Zo groeit je vertrouwen, en wordt het gebruik van kaart en kompas vanzelf een tweede natuur. - Kaart en kompas samen
Een kompas alleen helpt je niet als je de omgeving niet kunt interpreteren. - Controleer je kompas
Magnetische objecten in je rugzak of horloge kunnen de naald verstoren. - Richtpunten gebruiken
Combineer kompasrichtingen met herkenbare punten in het landschap, zoals bomen, rotsen of gebouwen.




Ik zou erg voorzichtig zijn met het opvolgen van deze instructie film! Deze meneer heeft erg weinig kans dat hij bij “Refridge Edge” aankomt.
De eerste stap is juist; je zet de hoek van je richting-as tov de noord-zuid as over van de kaart op je kompas. Maar daarna moet je vooral van de ring afblijven. Je draait met het kompas in de hand om je eigen as totdat de kompasnaald tussen de twee streepjes van de roos staat (N aanduiding op de rand) De pijlen op het kompashuis wijzen je vervolgens de goede richting.
Hartelijk dank voor je reactie. Het filmpje is inmiddels vervangen!