Frankrijk
Wandelmogelijkheden
Onderstaand overzicht van wandelgebieden geeft je enige houvast bij het kiezen van een wandelbestemming in Frankrijk. De trefwoorden bij elke regio zijn natuurlijk niet volledig, maar geven alleen maar een globaal beeld waarom toeristen juist voor dat ene deel van Frankrijk kiezen.
Laagland (toppen tot ca. 200 m):
- Bretagne
Rotsen en kliffen, vissersdorpen, enorme stranden, grote verschillen tussen eb en vloed, enkele menhirs. - Loire-vallei
Brede en lage rivierdalen, kastelen, kerken, abdijen, Franse wijnen. - Parijs en omgeving
Stadswandelingen, beroemde parken, wouden in de omgeving.
Heuvelland (toppen tot ca. 500 m):
- Franse Ardennen (Champagne)
Uitloper van Belgische Ardennen. Minder bekend, dus rustiger. - Morvan (Bourgogne)
Zuid-Limburg op z'n Frans, veel creatieve kampen en wandelhotels, Franse wijnen, kerken en abdijen. - Dordogne
Arcadische landschappen, het woongebied van de eerste Europese bewoners, archeologische opgravingen.
Middelgebergte (toppen tot ca. 1500 m):
- Vogezen
Veel bossen en meren, goed bereikbaar vanuit Benelux, uitstekend wandelnetwerk dankzij oude en actieve Vogezenclub. - Jura
Kruising tussen Vogezen en Alpen op grens met Zwitserland, relatief rustig. - Auvergne
Oude vulkanen in het hart van Frankrijk, schapen, kazen, leisteen. - Ardeche
Ruig, veel kloven en diepe rivierdalen, veel ontvolking. - Cevennen
Mediterraner dan de Ardeche en de Auvergne, pittoreske dorpjes. - Provence
Veel zon, hete zomers, bloemrijke en geurige velden, lavendel, Franse wijnen.
Hooggebergte (toppen boven ca. 1500 m):
- Franse Alpen
Franse uitloper van Alpengebergte, diverse nationale en regionale parken, gletsjers. - Pyreneeën
Smal hooggebergte tussen Frankrijk en Spanje. Het Franse deel is groener, maar ook natter. - Corsica
Ruigste en meest alpiene eiland in de Middellandse Zee.
Nationale & regionale parken
Frankrijk telt 7 nationale parken en 40 regionale parken, die bij elkaar meer dan 10% van het totale oppervlakte van het land beslaan. De nationale parken liggen vooral in de bergachtige streken en bestaan uit twee delen: een kern, waar de natuur onvoorwaardelijke bescherming geniet, en een periferie, waar naar een balans tussen natuur en economie wordt gezocht.
In de kern gelden strenge regels: geen motorvoertuigen of mountainbikes, geen honden (zelfs niet aangelijnd), geen bloemen plukken, geen open vuur, geen afval. Wildkamperen is alleen toegestaan op een uur van de bewoonde wereld. Je moet je tent binnen een uur na zonsopgang hebben afgebroken.
Regionale parken liggen verspreid over het hele land. Het behoud van cultuurhistorische waarden speelt in deze parken een grote rol. In tegenstelling tot nationale parken worden regionale parken vooral door de lokale overheid gefinancierd en wonen er veel meer mensen. Daarmee zijn ze enigszins vergelijkbaar met de nationale landschappen in Nederland. De gedragsregels zijn minder streng dan in de nationale parken, maar dat neemt natuurlijk niet weg dat ook hier een beroep wordt gedaan op het verantwoordelijkheidsgevoel van de wandelaar.
Overzichten met alle nationale en regionale parken vind je op www.parcsnationaux-fr.com (Flash vereist) en www.parcs-naturels-regionaux.tm.fr. Deze sites zijn heel geschikt om snel een vakantiebestemming uit te kiezen: bepaal eerst op grond van klimaat en landschap welke regio je het aantrekkelijkst lijkt, kijk dan in dit overzicht welke parken er liggen en zoek dan bijpasssende accommodatie. Je bent verzekerd van een mooie en wandelgenieke omgeving.
Wandelroutes
Frankrijk heeft misschien wel het meest uitgebreide netwerk van wandelpaden in heel Europa. De totale lengte bedraagt naar schatting zo'n 150.000 tot 200.000 km. Er zijn vier soorten paden.
1. GR-paden
GR is de afkorting van Grande Randonnée, het Franse equivalent - en in zekere zin zelfs voorloper - van de Nederlandse LAW-paden De GR-paden zijn genummerd en beslaan samen zo'n 60.000 km. De bekendste is de GR5. Op IGN-kaart 903 zijn ze allemaal ingetekend. GR-paden zijn rood-wit gemarkeerd. De meeste zijn tevens beschreven in topogidsen, maar dat geldt lang niet voor allemaal. Zo schijnt de GR3 op sommige stukken al nauwelijks meer begaanbaar te zijn. Voor meer informatie over de GR's: www.gr-infos.com.
2. Regionale paden
Aangeduid als GRP-paden, samen zo'n 40.000 km lang. De meeste regionale paden zijn in enkele dagen tot een week te lopen. Markering: geel boven rood.
3. Lokale paden
Op z'n Frans: PR's, oftewel petites randonnées. Meestal goed voor een dagwandeling van een paar uur. De markeringen zijn geel. Begin en eind zijn meestal in een stad of dorp.
4. Gezinswandelingen
Op z'n Frans: À pied en famille, een nieuwe categorie die in 2002 is gelanceerd. Hierbij gaat het om zo'n 20 speelse ontdekkingstochten van 1 tot 3 uur lopen.
Het zal duidelijk zijn dat voor meerdaagse tochten vooral de GR-paden en de GRP's in aanmerking komen. Voor dagwandelaars maakt het eigenlijk niet veel uit. Stukjes van al deze paden laten zich prima combineren tot rondgaande wandelingen.
De drie (vier) categorieën zijn overigens niet helemaal strikt en lopen iets door elkaar heen. Zo worden vanwege subsidies en organisatorische overwegingen veel GRP's gegoten in de vorm van PR-dagwandelgidsen - ideaal voor dagjeswandelaars, maar onhandig voor 'doorlopers'.
De Franse organisatie die al deze paden beheert, is de FFRP, voluit de Féderation Française de la Randonnée Pédestre. De FFRP geeft een paar honderd topogidsen uit, die routebeschrijvingen van en praktische informatie over de GR- en GRP-paden bevatten. Bijna alle gidsen zijn Franstalig. Je kunt ze kopen of bestellen bij de meeste reisboekhandels. Meer informatie: www.ffrandonnee.fr.
Korte wandelgeschiedenis
In vroeger eeuwen was lopen de belangrijkste manier om je van het ene naar het andere dorp te begeven. Wandelen was simpelweg een noodzaak, vooral voor schaapsherders en handelaren. Aan het eind van de 18e eeuw - vrij vroeg in vergelijking met de meeste andere landen - groeide binnen de gegoede burgerij belangstelling voor het wandelen als vorm van recreatie.
Vooral de Franse Alpen waren in trek. Dat leidde in 1874 tot de oprichting van de Club Alpin Français (www.clubalpin.com). In deze jaren ontstond in de Vogezen de Club Vosgien (www.club-vosgien.com), de oudste wandelorganisatie ter wereld. Deze club begon al snel wandelpaden systematisch in kaart te brengen en te markeren.
In 1947 stonden CAF, Club Vosgien en enkele andere organisaties aan de wieg van een landelijke koepelorganisatie, de CNSGR. In deze tijd ontstond de term 'grande randonnée', ofwel GR. De eerste GR-paden waren alleen gemarkeerd, maar in de jaren 50 begon de CNSGR ook met het uitgeven van GR-gidsen. In 1978 werd de naam omgedoopt in FFRP (Fédération Française de la Randonnée Pédestre, www.ffrp.asso.fr). Gaandeweg ging de organisatie zich ook bezighouden met belangenbehartiging en behoud van wandelpaden.
De FFRP heeft al veel bereikt om de Franse wandelpaden in stand te houden. Dat ook het Franse landschap in zijn algemeenheid in betrekkelijk goede staat verkeert, heeft vermoedelijk vooral historische redenen. Wandelfilosoof Ton Lemaire oppert in zijn boek Wandelenderwijs de suggestie dat dat een indirect gevolg is van de Eerste Wereldoorlog. Deze loopgravenoorlog heeft aan zoveel jonge Franse mannen het leven gekost, dat door gebrek aan menskracht grootschalige industrialisatie vele decennia zou zijn vertraagd. Daardoor zou het agrarische landschap lang gespaard zijn gebleven voor ingrijpende veranderingen.
Kaarten
Het IGN (Institut Géographique National, zeg maar de Franse topografische dienst) geeft uitstekende topokaarten uit met verschillende schalen. De kaarten kun je online bestellen (www.ign.fr) en worden doorgaans binnen een week geleverd, ook in Nederland. Je kunt ze natuurlijk ook ter plaatse in Frankrijk kopen. Zelfs souvenirswinkels en benzinestations hebben vaak wel een rekje met topografische kaarten. De kaarten zijn ook verkrijgbaar op cd-rom, zie de IGN-site voor meer informatie.
Een belangrijke kaart voor GR-lopers is de al eerder genoemde IGN 903, een overzicht van heel Frankrijk (schaal 1:1.000.000) met daarop alle Franse GR-paden ingetekend. De belangrijke GR's vind je ook op sommige autokaarten - handig voor het plannen van meerdaagse tochten. Natuurlijk geven deze kaarten alleen maar globale overzichten, voor het wandelen zelf heb je een topogids nodig. Verkrijgbaar bij IDGN en Nederlandse reisboekhandels.
Van sommige nationale en regionale parken zijn ook speciale wandelkaarten beschikbaar waarop alle wandelpaden zijn ingetekend. Voor zowel dagwandelingen als meerdaagse tochten zijn ze zeer geschikt.
