Klaas van der Poel
Latest posts by Klaas van der Poel (see all)

    Waarom pelgrimsstad?

    Santiago is een doel van pelgrims om verschillende redenen:

    • Het is een oude Keltische weg naar het verre Westen, naar het einde van de wereld – finis terrae.
    • Het is een plaats en streek die door de Spaanse koningen (met wat hulp van onze Karel de Grote) het eerst op de Moren werd veroverd. Daar wilden ze dus wel graag Christenen naartoe hebben.
    • Bovenal: het is de plaats waar volgens de overlevering de relieken van de apostel Jacobus de Meerdere, de beschermheilige van Spanje, liggen. Daar moet het dus goed bidden zijn. Daarom gingen in ieder geval onze voorouders.

    Lichaam van Jacobus

    De legende wil dat het lichaam van Jacobus, nadat hij in Palestina was onthoofd, in een stenen boot zijn gelegd waarin twee van zijn discipelen meereisden. De boot bereikte vanzelf de Galicische kust, waarna het dode lichaam werd begraven aan de berg Libredón.

    Het apostolische graf was al in de vergetelheid geraakt, totdat in 813 de kluizenaar Paio het herontdekte. Na de ontdekking groeide de graftombe uit tot een belangrijke plaats voor Spanje en Jacobus speelde als ‘Matamoros’ een grote rol in de herovering van het land op de moren.

    In de middeleeuwen werd Santiago een trekpleister voor de hele Christenheid, met name de Franken. De weg van Frankrijk naar Santiago werd de Camino Frances. Zo heet ook nu nog de weg die de meeste pelgrims uit de Lage Landen volgen.

    De weg naar Santiago

    Hoe je moet lopen naar Santiago hangt er – uiteraard – vanaf waar je vandaan komt. Voor mensen uit Nederland en België ligt het voor de hand om door Frankrijk te gaan. Maar ook dan zijn er nog drie traditionele wegen:

    • de westelijke via Parijs (langs de Tour St Jacques),
    • de middelste via Vezelay in de Bourgogne,
    • de Oostelijke vanaf Arles.

    Maar er zijn ook andere paden: paden die beginnen in Polen, in Zwitserland, of in Sevilla, Barcelona of Lissabon. En ieder van die routes kent weer varianten.

    Routebeschrijvingen

    Het goede nieuws is dat er tegenwoordig van deze (en andere) routes uitgewerkte beschrijvingen zijn. Er is een keur van boeken en reisverslagen die informatie en ervaringen geven. Deze informatie is met name te krijgen via de nationale verenigingen van pelgrims naar Santiago. In Nederland is dat het Genootschap van Sint Jacob (www.santiago.nl). Voor Vlaanderen is dat het Vlaams Genootschap (www.compostelagenootschap.be).

    Pelgrimspas

    Behalve informatie voor pelgrims geeft het Genootschap een pelgrimspas uit. Dat is een document waarop de pelgrim – als hij dat wil – stempels kan verzamelen in de steden en dorpen langs de route. In ruil voor een goed gevulde stempelkaart ontvangt hij dan in Santiago zijn ‘Compostela’ de officiële oorkonde dat hij zijn pelgrimstocht heeft volbracht. In de middeleeuwen was dit voor misdadigers (zondaars) voldoende om kwijtschelding van straf te verkrijgen.

    Genootschap van Sint Jacob

    Het Genootschap heeft ook allerlei nuttige informatie voor pelgrims, onder andere over overnachtingsplaatsen (refugio’s) onderweg. Het beheert ook zelf een aantal refugio’s zowel in Nederland als verder onderweg.

    Voor de beginnende Santiago-pelgrim is wellicht de meest nuttige informatie die het Genootschap te bieden heeft het boekje Praktisch Pelgrimeren door Joop van der Meulen (zie literatuur).

    In Nederland zijn enkele wandelpaden ontwikkeld die gaan in de richting van Santiago, met name:

    • het Pelgrimspad (LAW 7) van Amsterdam naar Maastricht,
    • het Japikspaad van St Jacobiparochie in Noordwest Friesland naar Hasselt in Overijssel.

    En als je er bent

    Dan is het feest. De grote kathedraal kun je niet missen, je ziet hem al van verre staan. De menigte dwingt en dringt je naar het plein. Op het plein voor de kathedraal is er muziek en groepen pelgrims vanuit alle hoeken van Europa (en Brazilië).

    In de kerk is het prachtig, Het beeld van Jacobus is daar en je kunt hem omarmen (als de rij niet te lang is). Er hangt een geur van wierook, het orgel speelt en als je geluk hebt zwaait het reusachtige wierookvat.

    Buiten, in de officina, krijg je je Compostela en voor wie ooit zonden gedaan mocht hebben is er een flinke aflaat. En dan ontmoet je al die mensen weer die je onderweg hebt leren kennen en met wie je samen opgetrokken bent – naar je pelgrimsdoel: Santiago, de heilige magneet, die mensen trekt uit de hele wereld.

    En daarna is het een paar weken afkicken, weer gewoon leren doen, je foto’s ordenen, je dagboek bijwerken en – uiteraard – een boek of tenminste een website schrijven, zodat je je belevenissen kunt doorgeven aan al die mensen die nog na jou op pelgrimspad zullen gaan.