Tweevoeter is zelf getogen in het Noord-Hollandse Bergen. Het zal je dus niet verbazen dat Tweevoeter zegt dat dit een van de mooiste dorpen van Nederland is. Wat maakt Bergen dan zo bijzonder? Te veel om op te noemen – heb je even?

Schilderkunst

De Heerlijkheid Bergen staat vooral bekend als kunstenaarsdorp. Maar eigenlijk is dat toevallig zo gelopen. Dat was te danken aan een Franse schilder: Henri Le Fauconnier. Tijdens de Eerste Wereldoorlog besloot hij naar het neutrale Nederland uit te wijken. Hij vestigde zich in Bergen.

Al snel ontstond rondom zijn persoon een groep jonge schilders, die tegen het impressionisme ageerden: de Bergense School. Waar de Haagse School zich richtte op het omringende landschap, hadden de schilders van de Bergense School meer aandacht voor introspectie. De schilderijen laten vooral stillevens zien en door hun gedempte kleurtonen en donkere tinten – ongetwijfeld beïnvloed door de oorlog – ogen ze vaak wat somber.

Misschien wel de belangrijkste vertegenwoordiger van de Bergense School was Leo Gestel, maar heel lang heeft hij er niet gewoond. In 1929 ging zijn atelier in Bergen in vlammen op. Een groot deel van zijn werk ging verloren. Hij verhuisde naar Blaricum – niet omdat hij van het Gooise landschap hield, maar omdat deze plaats dichter bij Amsterdam lag, waar hij wekelijks heen ging om modeltekeningen te maken.

Andere bekende volgelingen van de Bergense School zijn Arnout Colnot, Charley Toorop, John Raedeker, Else Berg en Mathieu Wiegman. Een sleutelfiguur was de rijke Amsterdamse makelaar en kunstverzamelaar Piet Boendermaker. Hij kocht tientallen kunstwerken, gaf veel opdrachten en ontwikkelde zich tot een soort mecenas.

Het Bergense kunstenaarsleven was in de tijd van de Tweede Wereldoorlog over zijn hoogtepunt heen. Vooral de Cobra-groep – bekend door Karel Appel en Guillaume Corneille – zorgde voor een omslag in de schilderswereld. Toch wonen er vandaag de dag nog steeds kunstenaars in de dorp. Hun werk is te bewonderen in Museum Kranenburgh en in de verschillende galerieën.

Literatuur

Naast schilders telt Bergen ook heel veel schrijvers: Herman Gorter, Adriaan en Henriëtte Roland Holst, Lucebert, Neeltje Maria Min, Adriaan van Dis en vele anderen. Hun relatie met Bergen komt uitgebreid aan de orde in de fraaie bundel Hier scheen ’t geluk bereikbaar uit 2001. Met een beetje geluk kun je het boekje nog wel via internet bestellen.

Bergen aan Zee en stoomtrein Bello

De meeste Nederlandse badplaatsen zijn ooit als vissersdorp ontstaan. Bergen aan Zee is daarentegen vrijwel geheel op de tekentafel geboren. Het zeedorp werd in 1906 gesticht door het rijke burgemeestersechtpaar Van Reenen-Völter. Ze droomden van een nieuw villadorp aan zee. De vermaarde architect Berlage ging aan de slag om het dorp te ontwerpen.

De ambities waren groot. Er werd een spoorlijn aangelegd, waarop de vermaarde stoomloc Bello badgasten vanuit Alkmaar vervoerde. In 1925 reden er zelfs rechtstreekse sneltreinen van Amsterdam naar Bergen aan Zee.

Helaas werden veel bouwplannen nooit uitgevoerd. Wat wel tot stand kwam, werd in 1942 grotendeels gesloopt door de Duitsers. De stoomtram maakte in de jaren 50 zijn laatste rit.

Intussen hebben villa’s plaatsgemaakt voor nieuwbouw en appartementen. Een van de weinige oorspronkelijke gebouwen die nog bewaard zijn gebleven, is Het Zeehuis. Vroeger was dit een vakantiekolonie voor ‘verzwakte’ arbeiderskinderen, tegenwoordig een Natuurvriendenhuis van het Nivon.

Ook het Vredeskerkje staat nog overeind. De invloed van de burgemeestersvrouw was zo groot, dat zij destijds bepaalde wat er op zondag werd gezongen.

Natuur: De Kerf

Aan natuur geen gebrek in de naaste omgeving van Bergen. Tussen Wijk aan Zee en Bergen heb je het Noord-Hollands Duinreservaat, waar je urenlang heerlijk kunt struinen.

Bijzonder is De Kerf, een doorsteek in de duinenrij tussen Bergen en Schoorl.

In 1997 is in de duinenrij tussen Bergen en Schoorl een spectaculaire doorsteek gemaakt, een zogeheten ‘kerf’. Een paar keer per jaar stroomt het zeewater binnen in de achtergelegen Parnassiavallei. Het doel was om meer variatie in het landschap te krijgen en de natuur meer haar gang te laten gaan.

De Kerf, tot stand gekomen in 1997, was symbool voor een nieuwe kijk op kustbeheer en trok internationale aandacht. Wat bezielt die Hollanders, die onder het zeeniveau leven, om hun duinen door te steken? Maar de doelstelling slaagde wonderwel: twee plantensoorten die al 50 jaar uitgestorven waren en drie die nooit eerder waren aangetroffen, keerden terug.

Mocht je besluiten er een kijkje te nemen: hou er rekening mee dat De Kerf het grootste deel van de tijd droog ligt. Overstromen komt nog maar weinig voor.

(maker: Videomarketeers)

Wandelroutes in en rond Bergen

Ben je vooral geïnteresseerd in natuur, kijk dan op www.natuurwegwijzer.nl. Hier vind je een flink aantal wandelroutes in en rond Bergen.

Een andere bron van inspiratie is het Wandelnetwerk Noord-Holland. Via de site kun je zelf een route uitstippelen van knooppunt naar knooppunt.